वैद्धिक विधिमा यजुर्वेदअनुसार शुक्ल यजुर्वेद र वेदान्तको मिमांसा दर्शनको आधारमा पूजा विधि गरिन्छ । त्यस्तै प्राकृत पूजा विधिको हकमा कोतघरमा बलि प्रथाद्वारा पूजा गरिँदै आइएको छ । अष्ट सिद्धीमध्ये ‘प्राकाम्य सिद्धी’ प्राप्त देवी भएकाले भक्तजनको इच्छा र अभिलाशाअनुसार वरदान दिनसक्ने देवीकारुपमा गह्रौँकालिकालाई लिन सकिने उहाँले बताउनुभयो । नौ गौण सिद्धीमध्ये ‘अनुरमी सिद्धी’ द्वारा आशिर्वाद प्राप्त गर्नसक्ने, त्यस्तै ‘यथा सङ्कल्प संसिद्धी’ द्वारा भक्तजनको समस्या समाधान गर्ने देवीकारुपमा रहेको पाइन्छ ।

पाँच छुद्र सिद्धीहरुमध्ये ‘प्रतिष्टम्भ सिद्धि’ द्वारा साधकको शारीरिक, मानसिक, गह्रदशा, नक्षेत्रजन्य प्रतिकूलतालाई अनुकूल बनाउनसक्ने सिद्धी प्राप्त भएको देवीका रुपमा स्थापित भएकाले तीनवटै प्रकारका सिद्धिद्वारा देवीका भक्त, दर्शनार्थी र साधकलाई देवीको आशिर्वाद मिल्ने धार्मिक मान्यता रहिआएको बुझाइ उहाँको छ । समुद्र सतहदेखि एक हजार पाँच सय ९६ मिटरको उचाइ अवस्थित छ गह्रौँसुर । यहाँबाट स्याङ्जाका अधिकांश भाग, पाल्पा, तनहुँ, कास्की, नवलपरासी, पर्वतलगायतका जिल्ला सहजै अवलोकन गर्न सकिन्छ ।

उत्तरतर्फ लहरै हिउँले ढाकिएका मनमोहक हिमशृङ्खलाले जोकोही पनि आनन्दित हुन पुग्छन् । श्रवणकुमारका अन्धाअन्धी मातापिताको आँसुबाट उत्पत्ति भएको मानिएको आँधीखोला र दामोदरकुण्डलाई शिर मानी उत्पत्ति भई नागबेलीस्वरुपमा बहेको कालीगण्डकी र यसले बनाएका टार तथा फाँट अझ मनमोहक र आकर्षित देखिन्छन् । चारैतिरबाट वन जङ्गलले ढाकिएको र चुचुरोमा समथर र फराकिलो स्थान । विभिन्न खालका जडीबुटी तथा रङ्गीविरङ्गी चराचुरुङ्गी, जङ्गली जनावरको दृश्यावलोकन गर्न पाइन्छ । यहाँबाट बिहानको सूर्योदय र साँझको सूर्यास्तसमेत हेर्न सकिन्छ ।

यस ठाउँलाई धार्मिक पर्यटनसँग जोड्दै ‘वालिङ–गह्रौँसुर–चापाकोट केबलकार’ सम्भाव्यता अध्ययनको विषय उठ्ने गरेको छ । पछिल्ला वर्षमा गह्रौँसुरले पूर्वाधार निर्माणमा फड्को मारेको छ । पुराना पूर्वाधार रहेको गह्रौँसुरमा आधुनिक भौतिक पूर्वाधार निर्माण भइरहेका छन् ।

भगवती मन्दिर, कालिका मन्दिर, सुविधासम्पन्न अतिथि गृह, खानेपानीको सहज उपलब्धता, कोतघर निर्माण, हेलिप्याड, रङ्गशाला, सभाहल, ढुङ्गेधारा, धर्मशाला, चमेना गृह, शौचालय, पक्की सडकमार्ग तथा पक्की पदमार्ग, दृश्यावलोकन केन्द्र, प्रवेशद्वार, मन्दिर परिसरमा ढुङ्गा तथा टायल छाप्नेलगायतका काम भएका गह्रौँसुर धार्मिक एवं पर्यटकीय केन्द्रका अध्यक्ष सुरजप्रताप खाँणले बताउनुभयो ।

मन्दिर परिसरमा परिक्रमा गर्नका लागि चक्रपथ निर्माण गरिएको छ । मन्दिर पुग्नका लागि वालिङ–८ काफलडाँडाबाट दुई किमी आठ सय मिटर सडक ढलाइ तथा कालोपत्र गर्नेक्रम चलिरहेको गह्रौँसुर धार्मिक एवं पर्यटकीय केन्द्रका कोषाध्यक्ष केशभक्त गुरुङले बताउनुभयो । धार्मिक पर्यटकलाई मध्यनजर गरी सुविधासम्पन्न अतिथि गृह र प्रतिक्षालय निर्माण गरिएको छ ।

आगामी असारसम्म निर्माण कार्य सक्नेगरी हेलिप्याड, स्टेडियम, सभाहल, शौचालय, मन्दिर प्राङ्गणमा ढंङ्गा छपाइ, दृश्यावलोकन केन्द्र, ढुङ्गेधारा, प्रवेशद्वारको काम भइरहेको छ । त्यस्तै गुठी संस्थानको सहयोगमा ‘कोत घर’ निर्माण गरिएको छ ।