तिमी त अर्धचेतन अवस्थामा डम्म फुलेको निलो पेट इमरजेन्सी बेडमा (कार्डियो पल्मोनरी रिससाइटेशन सीपीेआर) कृत्रिम श्वास प्रश्वास दिएर राखिएको पो रहेछ । ८ घण्टाको लामो तनावपूर्ण कुराइपछि ब्लड प्रेसर अलिकति सन्तुलनमा आएपछि अप्रेसन भयो । मृत भान्जीको जन्म भए पनि तिमी आमाले त देखिनौ है ? तर तिमी त बाँच्छौ भन्ने ठूलो आशा थियो । सी.एम.सी चितवनको इमरजेन्सी, आइसीयु, भेन्टीलेटर, कोरोना सङ्क्रमण, २५ दिनको बसाइ, मेडिसीटी हस्पिटल काठमाडौँको १५ दिनको उपचार, चित्रवन प्राकृतिक हस्पिटल चितवन र अर्थाेप्लास्ट रिहाबीलिटेशन सेन्टर ग्वार्को काठमाडौँको उपचार बसाइ जुन अन्त्यन्त खर्चिलो, तनावपूर्ण थियो तर आशावादी थियौँ । तर विडम्वना, नतिजा उल्टो प¥यो । चिकित्सकहरुका अनुसार प्रि-इक्लाम्पसिया एउटा दुर्लभ रोग रहेछ जुन सुत्केरी हुनुभन्दा पहिले ‘सिजर’ आउने रहेछ । रक्तचाप एक्कासी बढ्नाले सेरेबल हाइपोक्सिया हुन पुगेछ । जुन अनौठो रोग दिमागमा अक्सिजनको कमीको कारणले हुँदो रहेछ । डाक्टरका अनुसार यो अनौठो रोग संसारमा १०० जना गर्भवती महिला मध्यमा एक जनामा देखा पर्दो रहेछ । तिमि आमा बनेर धर्ती जगाउने, जिम्मेवारी बहन गर्ने, बंश  चलाउने रहर अधुरो नै रहयो, खुसीको संसारमा पहिरो गयो । त्यो हाम्रो लागि नयाँ अध्याय थियो । तिमी त हामीलाई नयाँ कुरा पढाउने, नयाँ अध्याय सिकाउने गुरुआमा पो भयौ ह गि ? जीवनको महत्व, स्वास्थ्यको ऐश्वर्य बताउने, जिबन जगतलाई फरक ढंगबाट बुझाउन   अग्रसर भयौ है ? अब के भनौ, को भाग्यमानी–को अभागी ? तिमीले नजानेर सिकायौ हामीले त बुझ्यौँ तर तिमीले नि ?

घर,अस्पतालदेखि देबघाटसम्मको यात्रामा- खटाइमा जुट्नु हुने सम्पूर्णमा साधुवाद । विशेष गरी ज्वाइँ अशोकको तिमीप्रतिको माया, ममता, स्नेह र हामी जति निराश भए पनि अन्तिमसम्म उहाँको आशावादीपनलाई म हृदयदेखि सलाम गर्छु । पतिपत्नी पाउनु त तिमीहरुले जस्तो पो पाउनु, जहाँ पतिपत्नी बिरामी भएको नौ दिनमा नौलो, २० दिनमा बिर्सेर ३२ दिनमा सम्बन्धलाई बिसर्जन गर्न आतुर हुन्छन् । तर ज्वाइँ हरपल खट्नु भयो, जुट्नु भयो । २० महिना घरपरिवारको न्यानो माया पायौ । अब कहाँ पाउँछौ तिमीले यस्तो प्यार ? तिमीले थाहा पाएर नपाएर यति धेरै इष्टमित्रले माया ममता दर्साउनुभयो । बाँचुन्जेल राम्रो हेरचाह पायौ परन्तु बाटो उल्टै भए पनि भगवानको प्यारी भएर उमेरमै उनकै शरणमा ब्रह्मलिन भयौ । भाग्यमानी त होलाऊ नि है ?

विडम्वना, मेरो थलोमा तिमीले गोबरले लिप्नु पर्ने, सुनपानी छर्कनुपर्नेमा मैले तिम्रो थलोमा जौ तिल छर्नुपर्ने भयो । यो कसरी सहन सक्छु म ? मान्छेले तिमीलाई स्नेह वा घृणा जे नै गरेपनि, कुरै काटे पनि, सुन्न त सुन्यौ कि सुनिनौ, रुन त कहिलेकाँही रोयौ तर अर्धचेतन अवस्थामा । तिमीलाई सबैले प्रेम दर्साए, भेटेर सुम्सुम्याए, तिम्रा लागि आँसुको भेल बगाए । तिम्रो स्वास्थ्य लाभ र तन्दुरुस्तीका लागि भक्ती, प्रार्थना गरे । तिमीबाट जीवन के हो ? खुशी के हो ? बैँश के हो ? वंश के हो ? स्वास्थ्य, सचेतना के हो बुझ्ने मौका पाए । तिमीले त सबैलाई सिकाएर पढाएर गयौ । हरेक अँध्यारो बादलमा सेता चाँदीका धर्साहरु हुने रहेछन् भनेर प्रमाणित गरेर गयौ है ।

अब सवाल रह्यो तिम्रो अभागीपनको । भनिन्छ वैँशमा स्यालपनि घोर्ले हुन्छ । हरेक अप्ठ्यारालाई सहज रुपमा बदलेर खुशीको उन्मादले एक हातले ज्वाइँले र अर्को हातले तिमीले भान्जीको हात समातेर मुस्कानको किरण छरेर हर्ष र उत्साहका साथ पाइला लम्काउनु पर्ने मान्छे तिमी पौषको कठाङ्ग्रिदो जाडोमा तिमीले नदेखेको तिम्रो छोरीको चिहान नजिकै देवघाटधामको नारायणी नदी किनारको चितामा विलिन भयौ है । कति पोल्यो होला है तिम्रो सुकमोल शरीरलाई आगोको लप्काले ? लामो अनि चम्किलो जिन्दगीको अधुरो मधुरो यात्रा रह्यो तिम्रो । हामीलाई त बाँकी रह्यो सम्झनामा मात्रै जुन सबै ताजा रहिरहनेछ । ज्वाइँले तिमीलाई अन्तिम बिदाइमा निधारमा गरेको त्यो चुम्बन संसारकै महान वियोगान्त क्षण थियो, संसारका कुनै महान वियोगान्त कथा, कविता, नाटक, चलचित्रमा पनि विरलै देखिएला यो अनुभूति या बेदना । मेरो छातीमा अङ्गालो हालेर ‘दाजी मलाई माफ गरिदिनु मैले दुर्गालाई बचाउन सकिन’ भनेर भन्नु भएको वाक्य मेरो हृदयमा जीवनभर गुञ्जिरहने छ । माया भनेको यो पो रहेछ जसको खुशीका लागि आफ्ना सारा खुशीहरु त्यागिदो रहेछ यातना (पिडा)मा पनि आनन्द मिल्दो रहेछ- सच्चा प्रेमको महानता त यहाँ पो झल्किदोरहेछ  ।

बावुलाई काठमाडौँ  पढाउनु पर्छ, डाक्टर बनाउनु पर्छ, डाक्टर सुयोग रानाभाट भएको, भनेको हेर्ने, सुन्ने ठूलो धोको छ । बावुको संस्कारी बिहे गर्नुपर्छ जसको लागि हाम्रो परिवारको लागि मात्रै छुट्टै एउटा गाडीको व्यवस्था गर्नुपर्छ भन्ने तिम्रा अभिलाषा रहरहरु तिम्रो बिरानो शहरको यात्राले कुइरोमै मडारियो है । तिमी त अब निर्जीव भयौ है । मात्रै फोटोमा । हामी बोलाउँछौ तर तिमी बोल्दिनौ । हामी सम्झन्छौँ तर तिमी सम्झन्नौँ, महसुस हुँदैन । अब आमाले तिमीलाई बाहुनडाँडाबाट भोस्रेबारीबाट गाडी आउँदा वा आडा मुन्तिरबाट कोही मान्छे आउँदा कान्छी पनि आयौ कि भनेर झझल्को आउला । आमा मुर्छा पर्नुहोला, रुनुहोला, विलाप गर्नुहोला, तिम्रो  विरहमा अतितका यादमा डुब्नु होला । तिम्रो बाटो हेरौला कुरौला, तिमीलाई सम्झौला । तिमी  हामीलाई सम्झाउछौ,? बुझ्छौ त ? चाडवाड समारोह भोज भतेर जमघटमा कति सम्झना गरौँला । त्यसको त लेखाजोखा कल्पनै नगरौँ न । घरबाट बाहिर निस्केर आँगनदेखि गल्लीमा तिम्रै आगमनको प्रतिक्षा गरिरहौँला ।

हे भगवान ⁄ अब हामीलाई तिज दशैँ, तिहार लगायत यस्ता अवसरहरु नआऊन् जसले गर्दा हामी तिम्रो अतितको यादले पीडाको पोखरीमा डुबौँ । परिवार समाज र राष्ट्रको लागि अपरिहार्य एउटा नागरिक गुमायो । जसको क्षतिपूर्ति कहीँ कतैबाट हुनेवाला छैन । एउटा जवान ज्वाइँ विदुर हुनुभयो । होला समयले सबै घाउ निको त बनाउला तर लोप्रा पाप्रा त रहिरहला नि । तिम्रो अभावको प्रभावले हरपल सताइरहनेछ । तिमीलाई दुनियाँले नदेखे पनि तिमीले त माथिबाट देखिरहने छौ नि । कुरिरहने छौ । जसरी आडाको चौतारीमा बसेर खाल्टे कसेनी, बिसौनी ढुङ्गा, कुखुरीकाठ, पानी पलाउने, ठूलबासे, हुग्गगौडा, साझपानी, सोलीको जुर, सम्मेनी लगायत क्षितिज पारिका सबै ठाउँहरु दङ्ग परि हेर्न भ्याए जस्तो गरी  हेरिरहुली । तर तिमी यस लोक माआफू खुशी हुने कुरा बिर्सिएर गयौ है ।

पूर्ण विरामको जिन्दगी अल्पविराममै टुङ्ग्याएर गयौ तर तिमी यो धर्तीमा भौतिक रुपमा छैनौ भनेर कसरी विश्वास गरौँ । तिम्रो शरीर त ठोस, तरल, ग्याँस बनेर यतै कतै वरिपरि डुलिरहेको जस्तो लाग्छ । यो वास्तविकता कि हाम्रो भ्रम ? बाटो र गन्तव्य एउटै हो । फरक समय परिस्थिति र कालखण्ड नै रहे । तिमी असल मिजासिली र फुर्तिली मान्छे जसरी यहाँ रहँदा सबैलाई रिझाएर तर रुवाएर गयौ तर त्यहाँ सबैलाई रिझाउनु तर नरुवाउनु है । अन्ततोगत्वा हाम्रो पनि जीवनको गन्तव्य त्यही भएकाले जीवनकालमा एउटा दाजुको हैसियतले कति इच्छा, आकाङ्क्षाहरु पूरा गर्न सकियो सकिएन, कति चित्त दुखाइयो, दुखाइएन, बुझाइयो, बुझाइएन- यी सबै कुराको हिसाब किताबको बिट उतै मार्ने गरेर स्थान बनाउँदै, बढाउँदै गर है । साथै म त भगवान सँगअझ के प्रार्थना गर्छु भने यो चोलामा त यस्तै भयो अर्को जूनीमा त तिमीलाई मेरो भाइ भएर जन्मदिनु जहाँ हामी पौंठेजोरी खेलौला,दुःख सुःख बाढौला । अन्तत आमा हुने रहरै रहरमा अकालमा नमरौला ।  तिम्रो हाम्रो लोकको राजमार्ग बन्द छ, तिमी त्यहाँबाट यहाँ आउन सक्दिनौ तर हामी त सक्छौ नि । तिमी त एउटा यस्तो पत्ता नलागाइएको राष्ट्रमा पर्यटकको रुपमा पुग्यौ जहाँबाट कोही पर्यटकहरु पनि फर्किएका छैनन् । तिमी कसरी फर्कन्छौ र ?

अन्त होइन अन्त्यमा, को भाग्यमानी को अभागी भनेर जोख्ने जीवनरुपी तराजुको काँटै चलेन त म के गरौं । तिमीले सारा दुनियालाई एउटा  संदेश दिएर गयौं : हामी त जिबन र मृत्युको भेलाका क्षणीक पाहुना पो रहेछौं जसको आयोजक उनै भगवान पो रहेछन । यसको ताला  चाबी उनकै हातमा रहेछ । यो संसार भित्र थुप्रै संसारहरु रहे छन – तिमि हामी त केवल निरिह मनुवा । आशा गरौँ तिमी जीवनरुपी कप हौ । माया, प्रेम, स्नेह टल्की रहोस् तिमीमा । हरेक दुध, चिया, कफी, वियर, पानीको चुस्कीमा तिम्रै झझल्को आइरहने छ, जबसम्म यस बह्माण्डमा सूर्य, चन्द्र, आकाश, पाताल रहिरहन्छन् तर विडम्वना कप फुट्यो र पो । यसलाई कसरी भनौ, विनाश वा सृजना ? तिमीलाई हामीलाई कुन विशेषणले सम्बोधन गरौँ ? तिमी भाग्यमानी वा अभागी ? …………बस यत्ति ।