प्रशिक्षणको लागि नयाँ बाटो

सचिन तेन्दुलकरले २०१४ मा अमोलको अवकाशको समयमा भनेका थिए- ‘मजुमदार खेलको साँचो सेवक हुन् ।’ तर अमोलको हृदयमा एउटा शून्यता रह्यो र उनी भन्छन्, ‘मैले कहिल्यै भारतको लागि खेलिन, त्यो मात्र कुरा हो जुन मैले गुमाए ।’ २०१४ मा क्रिकेटबाट अवकाश लिएपछि, उनले प्रशिक्षणको बाटो रोजे । उनले नेदरल्याण्ड्स, दक्षिण अफ्रिका र राजस्थान रोयल्स जस्ता टोलीहरूसँग काम गरे । उनी थोरै बोल्ने तर सबै कुरा गहिरो रूपमा बुझ्ने प्रशिक्षकको रूपमा चिनिन थाले । अक्टोबर २०२३ मा जब उनी भारतीय महिला क्रिकेट टोलीको मुख्य प्रशिक्षक नियुक्त भए, धेरैले प्रश्न गरे कि भारतको लागि कहिल्यै नखेलेको व्यक्ति कसरी प्रशिक्षक बन्न सक्छ । तर दुई वर्षपछि, तिनै मानिसहरूले उहाँलाई नमन गरिरहेका छन् ।

२०२५ महिला विश्वकपको समूह चरणमा भारतको प्रदर्शन खराब थियो । टोली इङ्गल्याण्ड, दक्षिण अफ्रिका र अष्ट्रेलियासँग हारेको थियो । सामाजिक सञ्जालमा मीमहरू प्रसारित भइरहेका थिए र आलोचना चरम सीमामा थियो । त्यतिबेला मजुमदारले टोलीलाई कडा प्रतिक्रिया दिए । हरमनप्रीत कौरले पछि भनिन्- ‘इङ्गल्याण्डको खेल पछि मैले एक शब्द पनि बोलिन । सरले भन्नुभयो- ‘तिमीहरूले यो खेल सजिलै समाप्त गर्नुपर्थ्यो ।’ हामी सबैले यसलाई सही भावनामा लियौं किनभने अमोल सरले जे भने पनि, उहाँले हृदयबाट भन्नुभएको छ ।’ मजुमदारले त्यतिबेला भने, ‘यो भावना थियो, तर लक्ष्य टोलीलाई अगाडि बढाउनु थियो ।’ त्यो क्षणले सम्पूर्ण टोलीको मानसिकता परिवर्तन गर्‍यो । त्यो एकल कुराकानीले तपाईंलाई चक दे सिर्जना गर्ने मानिसको बारेमा सबै कुरा बतायो ! शाहरुख खानको कबिर खान जस्तै, भारतले व्यक्तिगत अस्वीकृतिलाई सामूहिक विजयमा परिणत गर्‍यो ।

अस्ट्रेलिया विरुद्धको सेमिफाइनल अघि, उनले ड्रेसिङ रुमको ह्वाइटबोर्डमा केवल एउटा लाइन लेखे: ‘फाइनलमा पुग्न हामीलाई उनीहरूभन्दा एक रन बढी चाहिन्छ, त्यति मात्र ।’ एउटा साधारण वाक्य, तर गहिरो अर्थसहितको । त्यसपछि एउटा चमत्कार भयो । जेमिमा रोड्रिग्सले तेस्रो नम्बरमा ब्याटिङ गरिन्, जसरी मजुमदारले निर्णय गरेका थिए । उनले अविजित १२७ रन बनाइन्, जबकि कप्तान हरमनप्रीत कौरले ८९ रन बनाइन् । भारतले ३३९ रनको लक्ष्य पछ्यायो र अस्ट्रेलियालाई पराजित गर्‍यो । महिला एकदिवसीय इतिहासमा सबैभन्दा सफल लक्ष्य पछ्यायो । टोली खुसी भयो, तर अमोल मजुमदार चुपचाप उभिए । उनका आँखा ओसिलो थिए र उनको अनुहार शान्त थियो । उनले उत्सव मनाएनन् । उनको लागि, यो जित थिएन, तर अधूरो कथाको अन्त्य थियो । कथा यस्तो छ,  कहिल्यै भारतीय जर्सी नलगाउने व्यक्ति प्रशिक्षक बने र भारतीय टोलीलाई विश्व च्याम्पियन बनाए ।

समानताहरू आफैंमा स्पष्ट छन् । चक दे इन्डियामा कबीर खान जस्तै, अमोल मजुमदारले बेवास्ता गरिएको र गलत बुझिएको घाउ सहनु परेको थियो । कबीर जस्तै, उनले पनि एउटा टोलीको जिम्मेवारी लिए जसको अक्सर अस्थिर र असंगत भनेर आलोचना गरिन्थ्यो । तर अमोलले आफ्ना खेलाडीहरूलाई स्पष्टता, निर्देशन र आत्मविश्वास दिए । तर फरक यो छ कि मजुमदारको कथा पटकथा लेखकले लेखेको होइन, जीवनले नै लेखेको हो । उनका पाठहरू पुस्तकबाट आएका थिएनन्, तिनीहरू वर्षौंको पर्खाइ, मौन संघर्ष र सहानुभूतिबाट आएका थिए जुन बिर्सिएको पीडा अनुभव गरेको व्यक्तिले मात्र अनुभव गर्न सक्छ । अलराउन्डर स्नेह राणाले भनेकी छन्- ‘उनी हामीले अहिलेसम्म पाएका सबैभन्दा मिलनसार प्रशिक्षक हुन् । उनी कहिल्यै चिच्याउँदैनन्, उनी केवल सुन्छन् । र जब उनी बोल्छन्, तपाईं अझ राम्रो गर्न प्रोत्साहित हुनुहुन्छ ।’ मजुमदारले टोलीको प्रविधि मात्र सिकाएनन, उनले उनीहरूलाई विश्वास गर्न सिकाए । उनले खेलाडीहरूलाई महसुस गराए कि उनीहरू कुनै पनि मञ्चमा उभिन सक्छन् र जित्न सक्छन् ।

भारतलाई च्याम्पियन बनाएर अमोल मजुमदारको कथा समाप्त भएको छ । १३ वर्षको उमेरमा ब्याटिङ गर्ने मौका नपाएको केटा अब प्रशिक्षक बनेका छन्, जसले सम्पूर्ण टोलीलाई च्याम्पियन बन्ने अवसर दिएका छन् । एक समय उनको सबैभन्दा ठूलो पीडा भएको पर्खाइ अब उनको पहिचान बनेको छ । उनले देखाए कि क्रिकेट मैदानमा खेल्नेहरूका लागि मात्र होइन, तर आफ्नो हृदयले खेल्नेहरूका लागि पनि खेल हो । कहिलेकाहीँ खेलले खेल्नेहरूलाई सम्झँदैन, तर परिवर्तन गर्नेहरूलाई सम्झन्छ, र अमोल मजुमदारले साँच्चै यसलाई परिवर्तन गरेका छन् । जसले कुनै समय ब्याटिङ गर्ने पालो पाएन, उसले सम्पूर्ण टोलीलाई जित्ने मौका दियो र च्याम्पियन बनायो ।