काठमाडौँ । अमेरिकी अन्तरिक्ष एजेन्सी नासाले आफ्नो शक्तिशाली स्पेस लञ्च सिस्टम चन्द्र रकेटको महत्वपूर्ण इन्धन परीक्षण सफलतापूर्वक सम्पन्न गरेको छ । यस सफलतासँगै आर्टेमिस-२ मानवयुक्त चन्द्र अभियानको तयारीले गति लिएको छ । यो अभियानमार्फत ५० वर्षभन्दा बढीपछि अन्तरिक्ष यात्री पुनः चन्द्रमातर्फ उड्नेछन् ।
आर्टेमिस- २ नासाको आर्टेमिस कार्यक्रमअन्तर्गतको पहिलो मानवयुक्त चन्द्र मिशन हो । सन् १९७२ मा सम्पन्न एपोलो १७ पछि पहिलो पटक अन्तरिक्ष यात्रीहरूलाई चन्द्रमाको कक्षासम्म लैजाने योजना रहेको छ । करिब १० दिनको यस यात्रामा चार जना अन्तरिक्ष यात्री ‘ओरियन’ अन्तरिक्ष यानमार्फत चन्द्रमाको परिक्रमा गर्नेछन्, तर अवतरण भने गर्ने छैनन् । यो भविष्यको आर्टेमिस- ३ चन्द्र अवतरण अभियानका लागि महत्वपूर्ण सुरक्षा परीक्षणका रूपमा हेरिएको छ ।
नासाको टोलीले प्रक्षेपणस्थलमा उभिएको एसएलएस रकेटमा दोस्रोपटक सुपर-कुल्ड इन्धन भरेको थियो। करिब सात लाख ग्यालन (झन्डै २६ लाख लिटर) अत्यन्त चिसो इन्धन भरेर काउन्टडाउन अन्तिम ३० सेकेन्डसम्म पुर्याइयो । अन्तिम १० मिनेटको प्रक्रियाको पुनः परीक्षणका लागि काउन्टडाउन रोकिने निर्णय गरिएको थियो ।
नासाका अनुसार यसपटक हाइड्रोजन ग्यासको चुहावट न्यून र सुरक्षित सीमाभित्र रहेको पाइयो । इन्जिनियरहरू अहिले परीक्षणबाट प्राप्त तथ्यांक विश्लेषणमा जुटेका छन्। यसले आगामी मार्चमा मिशन प्रक्षेपण सम्भव छ वा छैन भन्ने निर्णय गर्न सहयोग गर्नेछ ।
करिब दुई साता अघि गरिएको परीक्षणमा रकेट र लञ्च प्याडबीचको जडानबाट ठूलो मात्रामा लिक्विड हाइड्रोजन चुहावट भएको थियो, जसलाई जोखिमपूर्ण मानिएको थियो। त्यसपछि इन्जिनियरहरूले सिल र फिल्टर परिवर्तन गरी आवश्यक सुधार गरेका थिए। नयाँ सुधारपछि गरिएको परीक्षण सकारात्मक देखिएको नासाले जनाएको छ ।
सबै प्रक्रिया योजनाअनुसार अघि बढेमा मिशन मार्च ६ मा प्रक्षेपण हुन सक्ने अनुमान गरिएको छ । मिशनमा तीन अमेरिकी र एक क्यानेडियन अन्तरिक्ष यात्री सहभागी हुनेछन् । तयारीस्वरूप उनीहरू क्वारेन्टिनमा जाने तयारीमा रहेका छन्, ताकि प्रक्षेपण अवधिमा स्वास्थ्य जोखिम न्यून होस् ।
हाइड्रोजन चुहावट नासाका लागि नयाँ समस्या होइन। स्पेस शटल कार्यक्रमदेखि नै यो चुनौती दोहोरिँदै आएको छ, किनकि एसएलएसका केही इन्जिन सोही प्रविधिमा आधारित छन् । आर्टेमिस कार्यक्रमअन्तर्गतको पहिलो परीक्षण उडान पनि यही समस्याका कारण महिनौँ ढिलाइपछि नोभेम्बर २०२२ मा सफलतापूर्वक सम्पन्न गरिएको थियो ।
नासाले स्पष्ट पारेको छ कि सुरक्षा पहिलो प्राथमिकता हो। भविष्यको आर्टेमिस-३ अभियानअघि रकेट र लञ्च प्याडबीचको इन्धन जडान प्रणाली पुनः डिजाइन गर्ने योजना बनाइएको छ । आर्टेमिस-३ को लक्ष्य अन्तरिक्ष यात्रीलाई चन्द्रमाको दक्षिणी ध्रुव नजिक अवतरण गराउनु रहेको छ ।
नासाको यो पछिल्लो सफल परीक्षणले मानवको चन्द्र यात्रा पुनः सुरु गर्ने ऐतिहासिक तयारीलाई थप बल दिएको छ ।
लोकप्रिय
-
१.
-
२.
-
३.
-
४.
-
५.
-
६.
भर्खरै
-
१.
-
२.
-
३.
-
४.
-
५.
-
६.
-
७.
-
८.