चितवन । भरतपुर आसपासका बस्तीमा बच्चासहित चितुवा देखिन थालेपछि स्थानीयवासीमा त्रास फैलिएको छ। चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जभित्र बाघको संख्या धेरै भएकाले चितुवाले आफ्नै छुट्टै क्षेत्र बनाउन कठिन हुँदा मानवबस्ती आसपास प्रवेश गर्ने गरेको वन्यजन्तु प्राविधिकहरूले बताएका छन्।

राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण कोषका वन्यजन्तु प्राविधिक तीर्थ लामाका अनुसार बस्तीमा देखिएको पोथी चितुवा आफ्ना बच्चालाई सुरक्षित राख्न त्यहाँ आएको हुनसक्छ। चितुवाका बच्चालाई बाघका साथै भाले चितुवाबाट समेत खतरा हुने गर्छ। भाले चितुवाले अरू पोथीका वा आफ्नै बच्चासमेत मार्ने जोखिम रहने भएकाले पोथीले बच्चा हुर्काउँदा सुरक्षित स्थान खोज्ने गर्छ।

हाल नियन्त्रणमा लिइएको एउटा चितुवा करिब नौ महिनाको रहेको लामाले जानकारी दिनुभयो। अर्को माउ चितुवा र एउटा बच्चा अझै बस्ती आसपास घुमिरहेको अनुमान गरिएको छ। चितुवा सामान्यतया दुईदेखि तीन वर्षको उमेरमा वयस्क हुन्छ। बच्चा करिब एकदेखि दुई वर्षको भएपछि माउबाट छुट्टिएर आफ्नै क्षेत्र बनाएर बस्ने गर्छ। बच्चा हुर्काएपछि चितुवाले एउटै क्षेत्रमा मात्र सीमित भएर जीवन बिताउँदैन। यसको सरदर आयु करिब १० वर्ष हुने बताइएको छ।

बस्तीमा प्रवेश गरेको चितुवालाई नियन्त्रणमा लिन डिभिजन वन कार्यालय, चितवनले विभिन्न उपाय अपनाएको छ। कार्यालयका सूचना अधिकारी देवीप्रसाद पौडेलका अनुसार दिउँसो ड्रोनमार्फत खोजी गर्ने, सिसी क्यामेरा जडान गर्ने, खोरमा राखेर ट्रयापिङ गर्ने तथा खुट्टामा पर्ने लेग ट्रयाप प्रयोग गर्ने काम भइरहेको छ।

यसै क्रममा अविनाश पोल्ट्री फार्मको झाडीबाट एउटा बच्चा चितुवा नियन्त्रणमा लिएर राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण कोषको जिम्मेवारीमा दिइएको छ। माउ चितुवा भने अर्को बच्चासहित बस्तीमै घुमिरहेको बताइएको छ। चितुवा रुख चढ्न सक्ने भएकाले त्यसलाई सुरक्षित रूपमा नियन्त्रणमा लिन चुनौती हुने प्राविधिक लामाले बताउनुभयो।

चितुवा प्रायः गाउँघर तथा बस्ती वरपरका सामुदायिक वनमा बस्ने गर्छ। यसले कुकुरलगायत साना तथा मध्यम आकारका जनावरको सिकार गर्ने गरेको पाइन्छ। वन क्षेत्रमा पर्याप्त सुरक्षित बासस्थान र आहारको अवस्था प्रभावित हुँदा चितुवा मानवबस्ती नजिक आउने सम्भावना बढ्ने गर्छ।

बस्तीमा चितुवा देखिएपछि स्थानीयवासीलाई सतर्क रहन आग्रह गरिएको छ। वन कार्यालयका अनुसार चितुवालाई नियन्त्रणमा लिन तथा सम्भावित जोखिमबाट बस्तीलाई सुरक्षित राख्न खोजी र नियन्त्रणका सबै सम्भावित प्रयास जारी राखिएको छ। स्थानीयवासीले पनि रातको समयमा अनावश्यक रूपमा घरबाहिर ननिस्कन र चितुवा देखिएमा आफैँ समात्ने वा लखेट्ने प्रयास नगरी सम्बन्धित निकायलाई खबर गर्नुपर्ने बताइएको छ।

क्युएफएक्स जलमाको तेस्रो हल शुक्रबारदेखि सञ्चालनमा आउने

मंसिर ३ गते सौराहामा पहिलो पटक घन्किदै नेपथ्य

चितवनमा बिल्ड नेपाल एक्स्पोको तयारी शुरु, स्टल बुकिङ्ग धमाधम गरिदै