चितवन । देशभर जारी निशेधाज्ञाका कारण सबैजसो आर्थिक गतिविधि तहसनहस छन । कतिपय व्यवसाय ठप्प छन । सभा, सेमिनार, विवाहत्सोव, धार्मिक अनुष्ठान सबै बन्द छन । जसले गर्दा यी गतिविधिमा निर्भर सहयोगी व्यवसाय भने थप मर्कामा परेका छन । चितवनमा तरकारीखेती,दुध उत्पादन,माछा, कुखुरा अण्डा व्यवसायमा निशेधाज्ञाले असर परिरहेको बेला त्यो भन्दा बढी असर फूलखेतीमा पनि परेको छ ।

निशेधाज्ञाकै कारण फुलिसकेका फूल ओइल्याएका छन त कतिपय किसानले फूल बिक्री नहुंँदा जोतेर समेत फाल्नु परेको छ । अहिले ढकमक्क फूलले बजार नपाउंँदा किसान त दुःखी छन फूलहरु सजिन नपाउंँदा दुःखी भएका छन । ‘ निशेधाज्ञामा मेरो १२ कठ्ठामा लगाएको गोदावरी फूलले बजार नपाउंँदा सबै जोतेर फांँले । ’नेपाल फ्लोरिकल्चर एशोसियन , चितवनका शाखाका अध्यक्ष प्रकाश पन्त भन्छन । हाल उनको नर्सरीमा अब आउने सिजनको लागि फूल लगाउन विरुवा तयार छन तर यो निशेधाज्ञा कहिलेसम्म लम्बिने हो र यसको असर कहिलेसम्म पर्ने निश्चित छैन ।

यो डेढ महिनाको अवधिमा मात्र झण्डै पांँच लाख बराबरको फूल जोतेर फाल्नु परेको उनले सुनाए । उनीजस्तै व्यवसायकि फूल खेती गर्ने किसान र नर्सरीमा विरुवा उत्पादन गर्ने किसानको अवस्था पनि पन्तको भन्दा फरक छैन । कतिपय किसानको फूलखेती त्यसै ओइल्याएको छ कतिपयले थोरै पैसामा भएपनि फूल बेच्नु पर्ने अवस्था छ । निशेधाज्ञा र कोरोना कहर अनिश्चित हुंँदै जांँदा नर्सरीबाट बारीमा फूल लगाउन पनि किसानले छाडेका छन । बिशेषगरी काठमाडौं र पोखरा लगायतका शहरहरुमा यहांँको फूलहरु जाने गर्छ ।

‘चितवनमा त फूल बिक्रीनै छैन भन्दा हुन्छ, भरतपुर महानगरपालिका वडा नम्बर २६ का किसान दिपक पाख्रिन भन्छन , मेरो अहिले सयपत्री पशुपति आर्यघाट बाट केही अर्डर छ ।’ बारीमा ढकमक्क सयपत्री फूल फूलिरहेपनि चर्को भाडा तिरेर काठमाडौं फूल पठाउँने गरेको पाख्रिनले बताए । ‘अहिले फूल किन्नेको साहुहरुको फोननै उठ्दैन , उहांँहरुले पनि फोन गर्नै छाड्नु भो ।’उनले दुखेसो पोखे । सयपत्री फूल एक गाडीको १० हजार रुपैयांँ तिरेर पशुपतिमा १५ हजार रुपैयांँमा फूल बिक्री गर्नु परेकोे उनले बताए । ‘अब भएका फूल बिक्री हुनै छाडे नयांँ फूल लगाएपनि बिक्रीको कुनै ग्यारेन्टीनै छैन ।’

पाख्रिनले भने । निशेधाज्ञाको अनिश्चितता र विभिन्न सभा कार्यक्रम खुल्ने कुने टुंगो नभएकोले नयांँ फूल लगाउन जांँगरनै नभएको उनको भनाई छ । पछिल्लो दशकमा चितवनमा फूलखेतीको आकर्षण बढ्दै गएको थियो तर गतबर्षदेखिको कोरोना महामारीका कारण फूलहरुको माग भएपनि सदुपयोग नहुंँदा फूलखेती किसान थप चिन्तित बनेका हुन् । ‘फूललाई न भण्डारण गर्न सकिन्छ न अहिले बिक्री नै भएको छ भरतपुर महानगरपालिका वडा नम्बर १८ का अर्का किसान कमल अर्याल भन्छन । उनले दुईबर्षअघिमात्र फूलखेती शुरु गरेका हुन् । ‘जब मैले फूलखेती शुरु गरें त्यससमयदेखिनै लकडाउन र निशेधाज्ञा शुरु भयो ।’

उनी चिन्तित हुन्छन । हाल उनले डेढ विघामा ग्योडोलस फूल लगाएका छन तर अहिले फूल बिक्री योग्य भएपनि निशेधाज्ञा भएका कारण सबै फूल जोत्न लागेको उनले बताए । ‘यो फूल तयार भएपछि एकहप्ता भन्दा बढी राख्नै मिल्दैन अर्यालले भने, निशेधाज्ञाको खुल्ने टुंगो पनि छैन । जोत्नुको विकल्प पनि छैन ।’ हालसम्म २२ लाख बराबरको फूल खेतीबाट नोक्सान बेहोरेको उनको भनाई छ । करीब डेढमहिना अघिदेखिको निशेधाज्ञाले चितवनको पुष्प व्यवसायमा पांँच करोड बराबरको नोक्सान भएको अनुमान गरिएको छ ।

नेपाल फ्लोरिकल्चर एशोशियन, चितवन शाखाका अनुसार निशेधाज्ञा अघि तयार भएका फूल बिक्री नहुंँदा र निशेधाज्ञापछि जोतेर फ्याक्नुपर्दा फूल किसानलाई घाटा भएको हो । एशोसियसनका अध्यक्ष प्रकाश पन्तले निशेधाज्ञाका कारण अर्डर गरिएका फूलपनि बजारमा जान नसक्दा र अधिकांश शुभकार्यहरु रोकिदा यसको मुख्य असर फूल व्यवसायमा परेको बताए । हाल न नर्सरीका विरुवा फूल बिकेका छन नत तयार भएका फूल बिक्ननै सकेका छैनन । यस्तै अवस्था आउने हो भने अधिकांश फूलखेती किसान विस्थापित हुने र फूलको लागि फेरी भारत लगायत अन्य राष्ट्रसंँग भरपर्नुपर्ने अवस्था आउने उनको भनाई छ ।

एशोशियनले दिएको जानकारी अनुसार चितवनमा ३० विघा भन्दा बढी क्षेत्रफलमा व्यवसायिक फूल खेती हुदै आएको छ । यहांँ व्यवसायिक फूलखेती गर्नेको संख्या ५० को हाराहारीमा छ भने फूलको नर्सरी र गार्डेनिङ्ग गर्नेको संख्या २० को हाराहारीमा छ । चितवनमा बुकी फूल, कटफ्लावर ,रोज र ग्याडोलस जस्ता मौसमी फूलको व्यवसायिक खेती पनि हुदै आएको छ ।

मंसिर ३ गते सौराहामा पहिलो पटक घन्किदै नेपथ्य

चितवनमा बिल्ड नेपाल एक्स्पोको तयारी शुरु, स्टल बुकिङ्ग धमाधम गरिदै

उत्कृष्ट नतिजा दिलाउने अङ्कुरम् एकेडेमीका विषयगत शिक्षक सम्मानित