‘दाना उद्योग उद्योगहरूको पनि उद्योग हो’, उनी भन्छन्, ‘यसले कृषि, होटेल क्षेत्रलगायत थुप्रै क्षेत्रहरूलाई चलायमान बनाएको छ । तर यी उद्योगहरू भने कच्चापदार्थमा परनिर्भर हुनुपरेको छ ।’ गत आर्थिक वर्ष २०७७/७८ मा पाँच लाख ९५ हजार टन मकै आयात भएको उनी बताउँछन् ।

नेपालमा उत्पादित करिब एक लाख पाँच हजार टन मकै यहाँ खपत भएको देखिन्छ । दानामा हाल्नुपर्ने प्रोटिनका स्रोतहरू सोया तेल, सूर्यमुखी तेल, तोरीलगायतका कच्चापदार्थ ९९ प्रतिशत आयात हुने गरेको उनले बताए ।

नेपालमा वार्षिक २७ लाख टन मकै उत्पादन हुने गर्छ । पोल्ट्री क्षेत्रमा मात्रै वार्षिक सात लाख टन खपत हुने गरेको नेपाल पोल्ट्री महासंघका उपाध्यक्ष टिकाराम पोखरेल बताउँछन् ।

‘सरकार कृषिप्रति अनुदान बनेकै कारण वर्षेनी लाखौँ टन मकै आयात गर्नुपरेको हो’, उनी भन्छन्, ‘कृषिमा लगानी बढाउनुपर्छ । तीन वटै बाली हुने ठाउँ प्रशस्त छ । त्यस कारण कृषिजन्य उत्पादनमा किसानहरू पनि जागरूक गराउनुपर्छ ।’

दानाका कच्चापदार्थ आयात गर्दा यहाँ दानाको मूल्यवृद्धि हुन जाने उनले बताए । सरकारले भटमास र पिनामा ९ प्रतिशत र मकैमा ५ प्रतिशत भन्सार लगाउने गरेको भन्दै उनले स्वदेशी उत्पादन प्रशस्त भएमा दानाको मूल्य पनि कम हुन जाने बताए ।

दानामा गुणस्तर कायम राख्न आग्रह

खाद्य  प्रविधि तथा गुण नियन्त्रण कार्यालय हेटौँडाका प्रमुख एवम् वरिष्ठ खाद्य अनुसन्धान अधिकृत क्षितिज श्रेष्ठले दानामा गुणस्तर कायम राख्न उद्योगहरूलाई आग्रह गरेका छन् । दानामा गुणस्तर कायम राख्न नसकिए दूषित दानामा हुने विष पशुपंक्षी हुँदै मानिसको शरीरमा प्रवेश गर्ने र त्यसले क्यान्सर हुने उनले बताए ।

दाना बनाउन प्रयोग हुने मकै, भटमासलगायतका कच्चापदार्थमा ढुसी लाग्न दिन नहुने उनी बताउँछन् । ढुसीमा हुने माइकोटक्सिन विष पशुपंक्षी हुँदै मानिसको शरीरमा प्रवेश गर्न सक्ने उनले बताए ।

जिल्लाका केही दाना उद्योगले दानामा एन्टिबायोटिक समेत प्रयोग गर्ने गरेको थाहा पाएको भन्दै उनले सुधार नगर्ने उद्योगलाई कारबाही गरिने बताए ।